بازگشت صرافیها به بازار ارز
تسهیل خریدوفروش ارز برای بانکها و صرافیها در دستور کار بانک مرکزی قرار گرفت
بانک مرکزی با اعلام تدوین و اجرای مقررات جدید خرید و فروش ارز به شکل اسکناس، بار دیگر صرافیها را به یکی از بازیگران اصلی بازار رسمی ارز بازمیگرداند؛ اقدامی که میتواند در شرایط تحریمی به تسهیل مبادلات ارزی و پاسخگویی بهتر به نیازهای واقعی مردم کمک کند.
به گزارش دنیای اقتصاد، تسهیل خرید و فروش اسکناس ارز برای بانکها و صرافیها بهتازگی در دستور کار بانک مرکزی قرار گرفته است؛ تصمیمی که میتواند نشانهای از تغییر رویکرد سیاستگذار ارزی در استفاده از ظرفیتهای مغفولمانده بازار رسمی باشد.
بر اساس مقررات جدید، بانکها و صرافیها مجاز خواهند بود در چارچوب سرفصل نیازهای ضروری و وفق ضوابط تعیینشده، اقدام به خرید و فروش ارز نقدی با نرخهای توافقی کنند. این سیاست در واقع نوعی محدودیتزدایی هدفمند محسوب میشود که با هدف تزریق بخشی از تقاضای بازار آزاد به بازار رسمی، کاهش سهم بازار غیررسمی و احیای نقش صرافیها در تامین تقاضای واقعی ارز طراحی شده است.
پس از تشدید تحریمهای اقتصادی در سال ۱۳۹۷، شبکه ارزی کشور بهویژه در حوزه معاملات اسکناس با محدودیتهای کمسابقهای مواجه شد. یکی از مهمترین نتایج آن، انتقال بخش قابلتوجهی از تقاضای ارز به بازارهای غیررسمی و غیرشفاف بود؛ بازاری که نهتنها تحت نظارت مستقیم سیاستگذار قرار نداشت، بلکه به مرور به مرجع اصلی کشف قیمت ارز و شکلدهنده انتظارات تورمی جامعه تبدیل شد. اکنون به نظر میرسد سیاست جدید بانک مرکزی در جهت بازتعریف نقش صرافیها و تسهیل خرید و فروش اسکناس ارز، تلاشی برای اصلاح همین روند باشد.
بسیاری از کارشناسان اقتصادی، سیاست اخیر بانک مرکزی را گامی مثبت در مسیر مدیریت بازار ارز ارزیابی میکنند. با این حال، تاکید میشود که موفقیت این سیاست، بیش از هر چیز به نحوه اجرا و پرهیز از مداخلات دستوری وابسته است.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که قیمتگذاری دستوری، تعیین سقفهای سختگیرانه برای عرضه و تقاضا و تخصیص اداری ارز، نهتنها به ثبات بازار منجر نشده، بلکه بر پیچیدگی و چندنرخی شدن آن افزوده است.
اقتصاد ایران در سالهای اخیر با نوسانات شدید نرخ ارز، فشارهای تورمی بالا و چندنرخی بودن بازار ارز مواجه بوده است. همین عوامل باعث شدهاند که بازار غیررسمی ارز بهتدریج تقویت شود و حتی در مقاطعی به مرجع اصلی تعیین نرخ ارز تبدیل شود. اکنون به نظر میرسد بانک مرکزی پس از ادغام تالار اول و دوم ارزی و کاهش نسبی شکاف میان نرخها، قصد دارد گام بعدی را در جهت افزایش مرجعیت بازار رسمی و تعمیق آن بردارد.
با وجود همه مزایا، کارشناسان تاکید میکنند که تسهیل خرید و فروش اسکناس ارزی تنها یک گام از مسیر اصلاح بازار ارز است. در نهایت، باید دید بانک مرکزی تا چه اندازه حاضر است از ظرفیت فعالان بازار ارز استفاده کند و از مداخلات دستوری فاصله بگیرد؛ مسیری که اگرچه پرچالش است، اما میتواند به افزایش کارایی، شفافیت و ثبات بازار ارز منجر شود.
