۷۴۴ مطلب
بنیامین نتانیاهو ایده «اسرائیل بزرگ» را نهفقط پروژهای سیاسی بلکه مأموریتی دینی میداند که ریشه در اندیشههای ژابوتینسکی دارد. او با گسترش شهرکسازی و رد راهحل دو دولتی، بر سلطه کامل اسرائیل بر فلسطین تأکید کرده و سیاستهایی چون کوچاندن یا بیهویتسازی فلسطینیان را دنبال میکند. نتانیاهو برخلاف اشغال مستقیم، تحقق این هدف را در ایجاد ائتلاف منطقهای تحت رهبری اسرائیل میبیند؛ الگویی شبیه شوروی یا اتحادیه اروپا که برتری تلآویو را تثبیت کند.
«در بحبوحه تهدیدات اسرائیل علیه ایران با محوریت آغاز جنگی جدید، برخی ملاحظات مطرح هستند که نشان می دهند چشماندازهای آتی ماجراجویی تل آویو علیه تهران، چندان روشن نیستند. این مساله با توجه به اُفت توان پدافندی اسرائیل از حیث تدارکاتی پس از جنگ 12 روزه و البته آمادگی تهران برای حملات موثرتر علیه فلسطین اشغالی، ابعاد جدیتری را به خود می گیرد.»
بنیامین نتانیاهو بار دیگر بر پایبندی به ایده «اسرائیل بزرگ» تأکید کرده؛ طرحی که شامل فلسطین و بخشهایی از کشورهای همسایه است. این موضع با واکنش تند اردن و انتقاد جهانی روبهرو شد. در همین حال، آمریکا با حمایت دائمی از اسرائیل عملاً روند صلح را منجمد نگه داشته، روسیه و چین نیز فلسطین را ابزار رقابت ژئوپولیتیک خود میبینند. کشورهای عربی، اروپا و ترکیه نیز بیشتر به منافع خویش میاندیشند تا به رهایی فلسطین.
اسرائیل با بهرهگیری از بحران سویداء تلاش دارد نفوذ خود را در جامعه دروزی تعمیق بخشد و با طرح «گذرگاه انسانی» جایگاهش را بهعنوان حامی اقلیتها تثبیت کند. این اقدام در راستای اهداف توسعهطلبانه و امنیتی اسرائیل در جنوب سوریه و ایجاد منطقه حائل دنبال میشود. همزمان، اختلاف درون جامعه دروزی درباره همکاری با اسرائیل شکافها را عمیقتر کرده است. دمشق نیز با اعزام کمکهای انسانی تلاش می کند نقش خود را حفظ و مانع پذیرش گذرگاه اسرائیلی شود.
«نتانیاهو همهچیز را روی میز گذاشته است؛ او کاملاً متعهد است. هیچ گزینهٔ دیگری ندارد. او بازی خطرناک جرأت یا ترس (chicken) را با جامعهٔ بینالمللی آغاز کرده است. انتخاب خود را کرده و حاضر است اجازه دهد هم اسرائیل و هم فلسطین در آتش بسوزند.»
جنگ دوازدهروزه ایران و اسرائیل در ۲۰۲۵ نقطه عطفی در روابط تهران و واشنگتن بود و چهار سناریوی اصلی پیش رو قرار گرفت: تشدید تنش بیپایان با خطر جنگ فراگیر، توافق مشروط به عقبنشینی در موضوع غنیسازی یا پیمان عدمتجاوز، هجوم ایران به سلاح هستهای برای بازدارندگی پرهزینه و صبر راهبردی با اتکا به زمان و شرکای شرقی. پرسش بنیادین، چشمانداز نهایی آمریکا و اسرائیل در قبال ایران و پیامدهای پرمخاطره آن است.
بیش از دو ماه پس از آغاز درگیری مستقیم ایران و اسرائیل، تنشها به اوج تازهای رسیده است. اسرائیل با تهدید رهبر ایران و مانورهای نظامی گسترده، بهدنبال کشاندن آمریکا به رویاروی ی مستقیم است. همزمان، طرح اشغال غزه و فشار برای تضعیف حماس و حزبالله دنبال میشود، در حالیکه اروپا هشدار داده در صورت شکست مذاکرات، «اسنپبک» فعال خواهد شد. فشار لابی اسرائیل بر ترامپ، جنگ روانی تلآویو و سناریوی حمله همزمان به ایران و لبنان، آینده منطقه را در وضعیتی پرتنش و مبهم قرار داده است.
رئیس جمهور آمریکا در مصاحبهای، خود و نخست وزیر اسرائیل را قهرمان جنگ خواند و از اینکه از او بخاطر حملاتش به ایران به میزان کافی تقدیر و تمجید نشده، ابراز ناراحتی کرد.
روابط ایران و آمریکا پس از انقلاب ۱۳۵۷ همواره پرتنش بوده است. از بحران گروگانگیری و جنگ ایران و عراق تا همکاری مقطعی در افغانستان، همواره فرصتهای آشتی با سوءمحاسبه از دست رفته است. برجام ۲۰۱۵ مهمترین تجربه اعتمادسازی بود که با خروج آمریکا فروپاشید و چرخه فشار و تقابل شدت گرفت. امروز ، تنها مسیر عملی باقیمانده بازگشت به دیپلماسی و مذاکره برای مدیریت بحران هستهای و آینده روابط است.
ایران با بومیسازی دانش هستهای طی سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۴ واقعیتی برگشتناپذیر ایجاد کرد که فشار حداکثری آمریکا و اسرائیل از جمله حملات نظامی و ترور دانشمندان، نتوانست آن را تغییر دهد. برخلاف عراق و لیبی، تهران پایگاه دانشی و زیرساخت داخلی ساخت و حاضر به تعطیلی آن نیست، اما امکان محدودسازی غنیسازی یا مشارکت در کنسرسیوم بینالمللی را پذیراست. سیاستگذاران غربی اگر تفاوت پرونده ایران را نادیده بگیرند، هیچ توافق پایداری حاصل نخواهد شد.
