۷۴۴ مطلب
حمله ۹ سپتامبر اسرائیل به قطر پیامدهای ژرف منطقهای و جهانی داشت. این اقدام ضمن نمایش توان نظامی تلآویو، ناکامی در تحقق اهدافش را آشکار و تصویر اسرائیل بهعنوان قدرت مسلط را تضعیف کرد. موج محکومیت کشورهای عربی و واکنش بیسابقه آمریکا، جایگاه اسرائیل را بهعنوان شریک امنیتی قابل اعتماد زیر سؤال برد. عملیات مذکور روند آتشبس غزه و میانجیگری قطر را متوقف کرد، همبستگی جدید میان دولتهای عربی خلیج فارس ایجاد نمود و بیاعتمادی به واشنگتن را تشدید کرد.
حملهی بیسابقه اسرائیل به دوحه نهتنها امنیت قطر بلکه کل معماری امنیتی خلیج فارس را به چالش کشید و پرسشهای جدی درباره اعتبار «چتر امنیتی آمریکا» ایجاد کرد. موج همبستگی عربی با قطر نشان داد این اقدام، حملهای به همه اعضای شورای همکاری تلقی میشود. همزمان، تردیدها نسبت به قابلیت اعتماد واشنگتن به اوج رسیده و احتمال چرخش کشورهای عربی بهسوی چین، روسیه و دیگر قدرتها تقویت شده است. این رویداد نقطه عطفی در روابط آمریکا و خلیج فارس بهشمار میآید.
این گزارش به حمله نافرجام اسرائیل به تیم مذاکرهکننده حماس در دوحه میپردازد و آن را نقض آشکار حقوق بینالملل و تلاشی برای تضعیف روند آتشبس و کنار زدن قطر از نقش میانجیگری میداند. هدف نتانیاهو تثبیت هژمونی اسرائیل و پیشبرد پروژه «اسرائیل بزرگ» معرفی میشود؛ طرحی که با توسعهطلبی و نسلکشی در غزه و تجاوز به کشورهای منطقه پیگیری میشود. نویسنده بر ضرورت اقدام عملی کشورهای عربی از قطع روابط سیاسی و اقتصادی تا پیگیری قضایی، برای مهار اسرائیل تأکید دارد.
این گزارش به حمله پرمناقشه اسرائیل به هیئت حماس در دوحه و پیامدهای آن بر مذاکرات و بحران غزه میپردازد و نشان میدهد تلآویو با وجود حملات گسترده، در دستیابی به اهدافش ناکام مانده و با انزوای جهانی روبهروست. همزمان، ایران با اجلاس شانگهای و همکاری با شرق روزنههایی برای موازنهسازی ایجاد کرده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا همراه با مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل و بنیامین نتانیاهو روز یکشنبه ۲۳ شهریور در حالی که کیپا (کلاه یهودی) به سر داشتند، در کنار «دیوار ندبه» حاضر شدند و دعا خوانند. وزیر خارجه آمریکا پس از آن دفتر یادبودی را امضا کرد. مارکو روبیو، روز یکشنبه در حالی وارد تلآویو شد که پیشتر از حمایت قاطع دولت ترامپ از اسرائیل در جنگ با حماس سخن گفته بود. این سفر تنها چند روز پس از حمله اسرائیل به رهبران حماس در دوحه انجام میشود.
اسرائیل در حملهای به دوحه، قلب میانجیگری قطر را هدف گرفت و ضعف آمریکا در حمایت از نزدیکترین متحد خلیج فارس آشکار شد. این رویداد، همزمان با تلاش برای آتشبس، ضربهای به اعتبار واشنگتن و توافق ابراهیم وارد کرد. قطر که خود را «سوئیس خاورمیانه» میدانست، دریافت سیاست بیطرفی سپر امنیتی نیست. ناکامی اسرائیل در دستیابی به اهداف، حماس را جسورتر کرد. اکنون دوحه و دیگر کشورهای منطقه ناگزیرند بهسوی «خودمختاری راهبردی» و استقلال امنیتی حرکت کنند.
در سال ۱۹۹۷ تلاش موساد برای ترور خالد مشعل در اَمان به رسوایی و آزادی شیخ احمد یاسین انجامید؛ رخدادی که حماس را تقویت کرد. اکنون نیز حمله هوایی اسرائیل به دوحه با هدف حذف هیئت مذاکرهکننده حماس ناکام ماند و روند صلح را فروپاشاند. این عملیات، قطر و ترکیه را هدف تهدید قرار داد و مشروعیت اسرائیل را بیش از پیش زیر سؤال برد. در مقابل، حماس اعتبار تازهای یافت و بار دیگر نتانیاهو در باتلاق خون، شکست و انزوای سیاسی فرو رفت.
در میانه حمله اسرائیل به رهبران حماس در دوحه، توافقی مهم میان ایران و آژانس در قاهره امضا شد؛ توافقی که بازگشت بازرسان به تأسیسات هستهای و شروط سهگانه اروپا را دربر دارد و میتواند مسیر گفتوگوهای تهران–واشنگتن را باز کند. همزمان، حمله اسرائیل به قطر مشروعیت چتر امنیتی آمریکا را زیر سؤال برد و موجی از همبستگی عربی ایجاد کرد. نزدیکی تهران و قاهره و تغییر موازنهها، نویدگر خاورمیانهای جدید است که در آن اسرائیل بیش از ایران بهعنوان تهدید امنیتی دیده میشود.
جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ در دستیابی به اهداف استراتژیک تلآویو ناکام ماند و ضعف بازدارندگی اسرائیل آشکار شد. اکنون نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۰۲۶ با چهار پرونده امنیتی اصلی یعنی ایران، کرانه باختری، غزه و حزبالله برای بازسازی جایگاه خود میجنگد، در حالیکه منطقه به سمت تشدید تنش پیش میرود.
جنگ اسرائیل علیه غزه پس از ۲۳ ماه، با بیش از ۶۳ هزار شهید و میلیونها آواره، به فاجعهای انسانی و رسوایی جامعه جهانی تبدیل شده است. در این میان، دونالد ترامپ، نتانیاهو و تونی بلر طرحی برای تبدیل غزه به «ریویرا خاورمیانه» پیشنهاد دادهاند؛ پروژهای ۱۰۰ میلیارد دلاری با هدف تخلیه کامل غزه، کوچ اجباری ۲.۲ میلیون فلسطینی و بازگشت شهرکسازی. این طرح که از سوی نهادهای حقوق بشری «نکبت دوم» خوانده شده، تهدیدی جدی برای ثبات منطقه و امنیت جهانی به شمار میرود.
